Dit is de printversie van de keuzelijst Muziek.

De luisterwijzers staan op alfabetische volgorde van de componist.  Eerst de kolom links. Aan het eind staan de muziekfragmenten van de luisterwijzers van verschillende componisten.

De linkjes worden de komende tijd toegevoegd, op 1 september 2021 is de hele pagina compleet.

Het aantal 'muzieknootjes' duidt op het niveau van de muziek-luisterwijzer.

Diverse composities

Lili Boulanger
Z21-09
Gecomponeerd tussen 1914 en 1918. Duur ca. 45 min.

Lili Boulanger (1893-1918) was al jong een succesvolle componist. Op haar negentiende won ze de prestigieuze Prix de Rome, ze was de eerste vrouw ooit die deze prijs ontving. Zij is een fascinerende, originele componist, die een veelbelovende muzikale toekomst voor zich had. Helaas was ze chronisch ziek en overleed ze al op haar vierentwintigste. Ze componeerde in haar korte leven meest liederen, voor solist of koor, met piano- of orkestbegeleiding. Verder schreef ze een aantal instrumentale werken. De liederen gaan vaak over de natuur of zijn religieus geïnspireerd. Muzikaal is Boulanger verwant aan Debussy en Fauré. In deze luisterwijzer komt een aantal liederen aan de orde van de gepassioneerde liedcyclus Clairières dans le ciel. Daarnaast een dramatisch werk voor koor en orkest en een luchtig instrumentaal orkestwerk.

Vioolconcert nr. 1 in g-mineur

Max Bruch
Z21-06
Gecomponeerd in 1866-1868. Duurt ca. 25 minuten.

Max Bruchs Eerste Vioolconcert is zijn meest gespeelde compositie. Het werk is onverminderd geliefd bij zowel violisten als publiek vanwege de mooie, toegankelijke melodieën en de fraaie balans tussen vioolsolo en orkest. De beroemde Hongaarse vioolvirtuoos Joseph Joachim, aan wie het is opgedragen, noemde het het rijkste en meest verleidelijke van de vier grote Duitse vioolconcerten (namelijk van Beethoven, Mendelssohn, Bruch en Brahms). Hopelijk nodigt dit prachtige concert u uit om ook kennis te nemen van andere werken van Bruch en te ontdekken dat hij meer is dan de componist van die ene compositie. Het Eerste Vioolconcert heeft veel bijgedragen aan de bekendheid van Bruch, maar tegelijk de populariteit van zijn andere vioolconcerten overschaduwd.

Links genoemd in de luisterwijzer

Filmmuziek

Diverse Componisten
Z21-11
Gecomponeerd in de 18e en 20e eeuw. Ca. 60 min.

Herinnert u zich wel eens de muziek van een film die u gezien heeft? Vaak lijkt deze bijzaak, maar filmmuziek is wel degelijk van belang voor de beleving van een film en kan als een apart genre worden beschouwd. Het blijkt dat we bij een film anders luisteren naar muziek dan in een concertzaal. Waarom is muziek in een film zo belangrijk? Hoe werkt deze filmmuziek op ons in en is zij wel zo ondergeschikt als we in eerste instantie denken? In deze luisterwijzer worden de ontwikkeling, de soorten en de functie van filmmuziek besproken. Aan de hand van filmfragmenten wordt de muziek van enkele films besproken. In Amadeus is gebruik gemaakt van bestaande muziek, voor Psycho en Vertigo is de muziek speciaal gecomponeerd.

Links genoemd in de luisterwijzer

Amadeus Psycho Vertigo

Seriële muziek en minimal music, een aparte luisterervaring

Diverse Componisten
Z21-10
Gecomponeerd in de 20e eeuw. Duurt ca. 1,5 uur.

Deze luisterwijzer is anders opgebouwd dan de gebruikelijke. U maakt hierin kennis met seriële muziek en minimal music, die in bepaalde opzichten elkaars tegenpolen zijn. De luisterwijzer gaat eerst in op het luisteren naar muziek in het algemeen. Vervolgens komen het ontstaan en de ontwikkeling van deze twee muziekvormen aan de orde. Hoewel er aandacht is voor de speciale kenmerken van deze nieuwe genres, is deze luisterwijzer niet direct gericht op analyse van de muziek. Het is de bedoeling dat u wordt gestimuleerd om van gedachten te wisselen over het ervaren van deze muzieksoorten. Dit zal zeker ruimte geven voor discussie, we zijn tenslotte allen ervaringsdeskundigen bij het luisteren naar muziek.

Links genoemd in de luisterwijzer

Kerstmuziek uit renaissance en vroegbarok

Diverse Componisten
Z21-02
Gecomponeerd in de 16e en 17e eeuw. Ca. 35 min.

Kerstmuziek is meer dan het Weihnachtsoratorium en de Messiah. Naast traditionele kerstliederen, zowel eeuwenoud als nieuw gecomponeerd, is er veel muziek die speciaal werd gecomponeerd voor de kerstviering in de kerk. In de zestiende- en vroege zeventiende eeuw haalden componisten alles uit de kast voor welluidende uit-voeringen tijdens dit hoogtepunt van het kerkelijk jaar. In deze luisterwijzer maakt u kort kennis met enkele minder bekende, oude, Nederlandse kerstliederen. Vervolgens beluistert u zeven kerstmotetten van onder anderen Sweelinck, Gabrieli en Praetorius. En wees gerust: overbekende kerstliedjes als O dennenboom en Stille nacht zult u niet aantreffen. Een licht verteerbare luisterwijzer vol feestelijke, inspirerende muziek voor de decembermaand.

Links genoemd in de luisterwijzer
  Kerstverhaal, in het Evangelie volgens Lucas
1. Kind'ren zwijgt, zo moogdi horen
2. O herders laat uw bokskens en schapen
3. O kerstnacht, schoner dan de dagen
Kindermoord van Bethlehem
4. Jan Pieterszoon Sweelinck – Angelus ad pastores ait
5. Giovanni Gabrieli - Hodie Christus natus est   
6. Giovanni Gabrieli - O Magnum Mysterium
Gregoriaans responsorium
Gregoriaanse melodie O Magnum Mysterium
7. Tomás Luis de Victoria - O Magnum Mysterium Concilie van Trente
8. Giaches de Wert - Vox in Rama Opname 1 en Opname 2
9. Michael Praetorius – In dulci jubilo
10. Hieronymus Praetorius – Joseph, lieber Joseph mein
Versie met notenbeeld
Eenvoudige uitvoering als eenstemmig kinderlied

De erfenis van Petrarca Kerstmuziek uit renaissance en vroegbarok

Diverse Componisten
Z21-01
Muziek uit 14e-17e eeuw. Duurt ca. 40 minuten.

Hij zag haar slechts één keer, om haar vervolgens nooit meer te vergeten. Petrarca (1304-1374) bezong zijn idool Laura in 366 lyrische gedichten, die sindsdien symbool staan voor de trouwe, platonische liefde. Het werk van Petrarca, één van de grondleggers van het humanisme in Italië, heeft eeuwenlang grote invloed gehad. Tal van componis-ten uit renaissance en vroegbarok zetten zijn gedichten op muziek onder wie grote namen als Dufay, Lassus en Monteverdi. In de negentiende eeuw werden onder anderen Schönberg, Schubert en Liszt door Petrarcas gedichten geïnspireerd. De luisterwijzer gaat eerst in op leven en werk van Petrarca, daarna worden negen composities uit de 14e -17e eeuw op teksten van Petrarca bestudeerd.

Links genoemd in de luisterwijzer

  1. Jacopo da Bologna – Non al suo amante  
  2. Marenzio – Non al suo amante 
  3. Dufay – Vergene bella Opname 1 en Opname 2
  4. Palestrina – Vergine bella 
  5. De Rore – Mia benigna fortuna 
  6. Lassus – Mia benigna fortuna 
  7. Willaert – Liete et pensose 
  8. Monteverdi – Zephiro torna 
  9. Monteverdi – Hor che'l ciel et la terra 

Die Schöpfung

Joseph Haydn
Z21-04
Gecomponeerd 1798. Verkorte versie, ca. 1 uur.

Joseph Haydn zei eens: Als ik aan God denk, is mijn hart zo vol vreugde, dat de noten als vanzelf uit mij stromen. Tijdens zijn succesvolle verblijven in Londen maakte Haydn kennis met de oratoria van Händel, die een immense populariteit genoten. In Londen kreeg Haydn een libretto getiteld The Creation of the World die het zaadje plantte voor het componeren van een grootschalig oratorium met de Schepping als onderwerp. Die Schöpfung was in Haydns tijd een verrassende compositie, waarin hij met de toen voorhanden muzikale middelen erin slaagde, bijzonder beeldende, tot de fantasie sprekende muziek te scheppen. In prachtige recitatieven, arias en monumentale koorstukken komt de Schepping muzikaal tot leven. Vanaf de eerste uitvoering was Die Schöpfung een daverend succes.

Links genoemd in de luisterwijzer
 

Music for the funeral of Queen Mary en Ode for the Birthday of Queen Mary

Henry Purcell
Z21-03
Gecomponeerd in1694 en 1695. Duurt ca. 50 minuten.

Henry Purcell, één van Engelands meest geliefde componisten, schreef binnen anderhalf jaar tijd, zowel verjaardagmuziek als begrafenismuziek voor Queen Mary, koningin van Engeland en vrouw van de Nederlandse Stadhouder Willem III. De Ode voor de verjaardag van Queen Mary is ook bekend onder de naam Come ye Sons of Art. Bijzonder is dat haar begrafenismuziek eveneens werd uitgevoerd bij de begrafenis van Purcell zelf. Beide composities zijn typisch Engelse barokmuziek met zang en instrumenten en zeer geliefd bij de bezoekers van het Festival Oude Muziek in Utrecht. Veel mensen hebben een voorkeur voor treurige muziek, rouwmuziek, requiems. Interessant om daarover eens over te discussiëren in de luisterclub.

Links genoemd in de luisterwijzer
 

Tweede Pianoconcert

Sergej Rachmaninov
Z21-08
Gecomponeerd in 1900-1901. Duurt ca. 35-40 min.

Het Tweede Pianoconcert van Rachmaninov behoort tot de bekendste en meest geliefde romantische piano-concerten. Het had weinig gescheeld of dit werk, en al zijn latere composities, waren er niet geweest. Na een rampzalig verlopen première van zijn Eerste Symfonie (de dirigent Glazoenov was dronken) had Rachmaninov zijn zelfvertrouwen als componist verloren. Drie jaar lang kwam er geen enkel nieuw werk uit zijn handen. Dit pianoconcert is het eerste werk dat hij componeerde na deze zwarte periode in zijn leven. Het was meteen een groot succes door de meeslepende hoogtepunten en de warme lyriek. Decennia later sprak het concert nog zo tot de verbeelding, dat het gebruikt is in de films Brief Encounter (1945) en The Seven Year Itch (1955).

Links genoemd in de luisterwijzer

 

Shéhérazade

Nicolaj Rimski-Korsakov
Z21-07
Gecomponeerd in 1888. Duurt ca. 50 minuten.

De Sprookjes van Duizend-en-één-nacht waren voor de Russische componist Rimski-Korsakov de inspiratiebron voor de symfonische suite voor orkest Shéhérazade. Omdat Sultan Shahriar overtuigd is van de trouweloosheid van vrouwen laat hij elke nieuwe bruid na de huwelijksnacht ter dood brengen. Shéhérazade echter vertelt hem zulke mooie en vooral spannende verhalen dat hij haar executie telkens weer uitstelt. Rimski-Korsakov vertaalde vier van de sprookjes in prachtige, tot de verbeelding sprekende muziek, waarin de personages van de Sultan en Shéhérazade te herkennen zijn aan elk een eigen melodie. Laat u met de muziek meevoeren in de wereld van de Arabische sprookjes en geniet u van dit bijzonder knap georkestreerde werk van Rimski-Korsakov.

Links genoemd in de luisterwijzer

 

Symfonie nr. 8 in b-mineur (Onvoltooide)

Franz Schubert
Z21-05
Gecomponeerd in 1822. Duurt ca. 25 minuten.

Van de orkestwerken die Schubert schreef is de Achtste Symfonie zijn meest bekende. Zij kreeg haar bijnaam (Onvoltooide) omdat Schubert slechts twee delen heeft voltooid, in plaats van vier, zoals toen gebruikelijk was. Hiervoor zijn verschillende verklaringen geopperd, maar ongeacht welke die geweest zijn, deze symfonie heeft de wereld veroverd met haar twee delen. Steeds weer maakt zij een diepe indruk op velen die haar horen, zowel vanwege de mooie melodieën als vanwege de tegenstellingen tussen dramatiek en lyriek, tussen donker en licht en tussen verdriet en troost. In combinatie met de kleurrijke instrumentatie zorgen deze kenmerken voor een intense, ontroerende luisterervaring, die u niet snel zult vergeten.